قديم اين بوده است كه حركت نيازمند به محرك است ولى علم امروز بر اين فرضيه استوار است كه حركت نيازمند به محرك نيست . تعبير ديگرى كه در مقابل اين نظريهء ارسطويى مىشود اين است كه نگوييم كه حركت نيازمند به محرك نيست بلكه بگوييم چه مانعى دارد كه همان متحرك ، خود ، محرك هم باشد و در واقع حركت نيازمند به محركى مغاير با متحرك نيست . شىء واحد در آنِ واحد خود محرك خود است ، خود به وجود آورندهء حركت خود است . در تعبير اول معناى نظريهء مقابل نظريهء ارسطو اين است كه حركت نيازمند به موجد نيست ، نيازمند به علت نيست ، اما در تعبير دوم نمىگوييم حركت نيازمند به موجد و علت نيست ، بلكه مىگوييم همان كه حركت را مىپذيرد و قبول مىكند خود ، موجد حركت خود است . علماى ما آنجا كه مىخواهند نظريهء مقابل نظريهء ارسطو را رد كنند به هر دو جهت مىپردازند ، منتها اين دو جهت چنان در يكديگر ادغام شده است كه انسان كمتر توجه مىكند كه با دو نظريهء مقابل روبروست . شايد هم در آن زمانها نظريهء مقابل به تعبير اول مطرح نبوده است ولى به هرحال علماى ما مطلب را به گونه‌اى بيان كرده‌اند كه هر دو نظريهء مقابل رد مىشود ولى بيشتر به نظريهء دوم پرداخته‌اند ؛ يعنى نظريه‌اى كه نمىگويد حركت نيازمند به موجد نيست ، بلكه مىگويد چه مانعى دارد كه شىء ، خودْ موجد حركت خود باشد ، كه البته رد كردن اين نظريه از رد كردن نظريهء مقابل اول دشوارتر است . تأملى در عنوان فصل عنوان اين فصل كه فصل سيزدهم است ، اين است : « فى دفع شكوك اوردت على قاعدة كون كل متحركٍ له محرك » . ظاهر اين عنوان اين است كه در اين فصل فقط دفع شبهات مىشود . البته در اين فصل دفع شبهات مىشود ولى ابتدا براهينى كه بر اين قاعده اقامه شده است ذكر مىشود و بعد دفع شبهات مىشود كه اگر مرحوم آخوند عنوان فصل را اين‌طور قرار مىداد كه « فى ذكر الحجج التى اقاموها على اثبات كون كل متحرك له محرك و دفع الشُبَه عنها » بيشتر حاكى مطالب فصل بود . مطلب ديگر اينكه عنوان فصل اين است كه « فى دفع شكوك اوردت على قاعدة كون كل متحرك له محرك » . ظاهر اين عنوان اين است كه بحث در اطراف آن نظريهء